|
Ateş, radyasyon, kızgın cisim vb. çeşitli fiziksel ve yakıcı kimyasal etkenlere maruz kalma sonucu oluşan doku bozulmasına yanık denir.
1.Derece yanıklar
* Derinin yüzeyinde, kızarıklık (pembe, kırmızı arası renk) şeklinde görülen doku hasarı vardır.
* Ağrı vericidir.
* Yanan bölgede hafif şişlik vardır.
* Genelde 48 saat içinde kendiliğinden iyileşir
2.Derece yanıklar
* Derinin 1. ve 2. tabakası etkilenmiştir.
* Enbelirgin özelliği deride içi su dolu kabarcıklar ( bül ) oluşmasıdır.
* Çok ağrılıdır.
3.Derece yanıklar
* Derinin tüm tabakaları etkilenir.
* Kaslar, sinirler, damarlar etkilenebilir.
* Yanık bölgede beyaz kuru yaradan, siyah renge kadaraşamaları vardır.
* Ağrısızdır, çünkü bütün sinirler zarar görmüştür.
Yanığın vücutta oluşturduğu olumsuz etkileri
* Derinliğine, yaygınlığına ve oluştuğu bölgeye bağlı olarak, organ ve sistemlerde işleyiş bozukluğuna yol açar.
* Ağrı ve sıvı kaybına bağlı olarak şok meydana gelir.
* Hasta ya da yaralının kendi vücudunda bulunan mikrop ve toksinlerle enfeksiyon riski oluşur.
Isı ile oluşan yanıklarda ilk yardım
* Kişi hala yanıyorsa, paniğe engel olunur, koşması engellenir.
* Hasta ya da yaralı ıslak battaniye vb. ile sarılır ya da yuvarlanması sağlanarak yanma durdurulmaya çalışılır.
* Hasta ya da yaralının hava yolu açıklığı ve solunumu (AB) değerlendirilir.
* Yanık çok yaygın değilse yanan bölge en az 20 dk.tazyiksiz ve bol soğuk su altında tutulur.
* Şişlik oluşabileceğinden saat, yüzük, bilezik vb. takılar çıkarılır.
* Yanan bölgedeki giysiler çıkarılır (giysi yanan bölgeye yapışmışsa etrafından kesilerek çıkarılması gerekir).
* Yanan bölge sabunlu su ile dikkatlice temizlenir.
* Su toplayan yerler patlatılmaz.
* Yanan bölgelere (el,ayak gibi) birlikte bandaj yapılmaz.
* Yanık üzeri temiz ve nemli bezle örtülür, yanık üzerine hiçbir madde sürülmez.
* Hasta ya da yaralı battaniye vb. ile örtülür.
* Yanan vücut bölgesi geniş ve sağlık kurumu uzaksa, kusma yoksa, bilinci açıksa; sıvı kaybını gidermek amacıyla hasta ya da yaralıya hazırlanan sıvı (1 lt. su+ 1 çay kaşığı karbonat + 1 çay kaşığı tuz), maden suyu vb. içirilir.
* Tıbbi yardım istenir ( 112 ).
Kimyasal yanıklarda ilk yardım
* Yanan bölgedeki giysiler çıkarılarak, kimyasal maddenin deriyle teması kesilir.
* Yanan bölge bol, tazyiksiz akan suyla, en az 20-25 dk. yıkanır.
* Hasta ya da yaralı battaniye vb. ile örtülür.
* Tıbbi yardım istenir ( 112 ).
Elektrik yanıklarında ilk yardım
* Olabildiğince soğukkanlı ve sakin olunur.
* Hasta ya da yaralıya dokunmadan önce elektrik akımı kesilir.
* Akımı kesme imkânı yoksa yalıtkan bir maddeyle (tahta, plastik) kişinin elektrikle teması engellenir.
* Hasta ya da yaralının solunum yolu açıklığı ve solunumu değerlendirilmelidir.
* Hasta ya da yaralı kımıldatılmamalıdır.
* Hasar gören vücut bölgesi örtülür.
* Hasta ya da yaralının bilinci açık ve kendini iyi hissediyorsa dahi tıbbi yardım istenir.
Sıcak çarpmasında ilk yardım
* Hasta serin ve havadar bir yere alınır.
* Hastanın giysileri çıkarılır.
* Hasta sırt üstü yatırılarak, kol ve bacaklar yükseltilir.
* Bulantı yoksa ve bilinci açıksa; su ve tuz kaybını gidermek için hastaya su, tuz, karbonatla hazırlanan sıvı ya da maden suyu içirilir.
www.ilkyardim.org.tr
|
